اعتقادی به مکتب اصفهان ندارم/ برای نخستین بار در ایران لهجه را وارد صداوسیما کردم

به گزارش خبرگزاری تسنیم از اصفهان، پیدا کردن راهی برای احیای دوباره هنرهای شاخص کشور در شهرهای فرهنگی و هنری نظیر شهر اصفهان، دغدغهای است که همه اهالی تئاتر بر این اعتقاد هستند مسئولان باید درباره آن اقدامی مؤثر انجام دهند.

مراسم "زنگ تئاتر" که برای نخستین بار در تالار هنر وابسته به سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان انجام شد، یکی از پیشکسوتان تئاتر نصفجهان را به این تالار آورد که در این مراسم بهصورت نمادین با به صدا در آوردن یک زنگ قبل از شروع تئاتر، مردم را به تماشای آن دعوت کردند.

استاد خسرو ثقفیان یکی از پیشکسوتان و بزرگمردان هنر تئاتر در اصفهان، با حضور در مراسم "زنگ تئاتر" از این حرکت نمادین ابراز خشنودی کرد و آن را امیدوار کننده دانست. این پیشکسوت تئاتر و نمایش اصفهان در حاشیه این مراسم به بیان دغدغهها و مشکلات اهالی تئاتر پرداخت و سخنان بسیاری در این زمینه بر زبان آورد. متن گفتوگوی تسنیم با این استاد شاخص هنر نمایش اصفهان را در ادامه میخوانید:

تسنیم: لطفاً دیدگاه خود را در ارتباط با وضعیت تئاتر اصفهان بگویید. بهنظرتان تئاتر اصفهان چقدر از دوران اوج خود فاصله دارد؟

خسرو ثقفیان: بهنظر بنده در تئاتر اصفهان مشکل پول و سالن وجود ندارد و حتی مشکلات فنی هم خیلی به چشم نمیآید؛ البته نمیشود گفت همه چیز خوب است ولی فعلاً در این باره دغدغهای نیست. زمانهایی بود که ما حتی یک سالن هم نداشتیم اما الآن این معضل وجود ندارد. مشکل امروز، به وجود آمدن انگیزه در مردم و هنرمندان است. وضعیت بهگونهای شده که تمامی عناصر به وجود آمدن یک تئاتر وجود دارد اما عامل اصلی آن هنوز پدید نیامده است.

رکود اقتصادی در جامعه وجود دارد و این مسئله، وضعیت مردم را دچار نوسان کرده است. پیوند زیادی هم بین تئاتر و اقتصاد نیست اما رکودش تأثیر دارد و شکوفههای اقتصادی هیچ تأثیر مثبتی در آن نخواهد داشت.

تسنیم:پس با این حساب، در نگاه شما مشکل اصلی تئاتر چیست؟ چرا سالنهای نمایش هنوز مخاطبان بسیاری را به خود نمیبیند؟

خسرو ثقفیان: تئاتر مانند تمام کارهای هنری دیگر چون نقاشی و سینما نیاز به ارتباط دارد بنابراین باید ارتباط تنگاتنگی با اقتصاد داشته باشد و هیچ راه دیگری برای زنده بودن آن وجود ندارد مگر اینکه از بودجههای دولتی استفاده کند.

البته نباید اجازه داد که هرکجا با مشکل پولی مواجه شد، هزینه آن از هنر و تئاتر کم شود و در واقع تئاتر باید جریان سیال اقتصادی پیدا کند. بخشی از آن میتواند ورود بخش خصوصی در این حوزه باشد و در اصل جایی که درآمدی بدون منت برای آن باشد.

وقتی آزادی افکار وجود داشته باشد، در این زمینه به نتیجه مفیدی خواهیم رسید هرچند ممکن است تعداد اندکی کار کمکیفیت ساخته شود اما بیننده خودش آن را کنار میزند و بهسراغ اجراهای قویتر خواهد رفت، ما باید راه ارتباط با مخاطب را پیدا کنیم.

تسنیم: منظور شما از مخاطب عام چیست؟

خسرو ثقفیان: منظورم از عام، مناسب بودن تئاتر برای مردم عادی است که این بخش از مشکل به هنرمندان عرصه نمایش برمیگردد. از سوی دیگر کمک دستگاههایی نظیر سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان بسیار مؤثر است و باید از این کمکها بیش از گذشته استفاده کرد.

تسنیم: بهگفته مسئولان، قرار است اصفهان پایتخت تئاتر طنز ایران شود و مراسم آن در هفتههای آینده برگزار شود. دیدگاه شما درباره این موضوع چیست؟

خسرو ثقفیان: من به هیچ عنوان اعتقادی به مکتب اصفهان ندارم؛ مکتب چیزی است که پشتوانه فلسفی دارد و یکروزه پدید نمیآید و جغرافیا هم ندارد یعنی وقتی میگوییم متعلق به اصفهان است آن را محدود به جغرافیا کردیم، طنز یک شیوه اجرایی است که در قدیم وجود داشت، یعنی یک شیوه اجرایی فیالبداهه بود و اطلاق لفظ مکتب به آن کاملاً اشتباه است.

تسنیم: شما به مکتب اشاره کردید، بهنظرتان نمیشود با توجه به تعداد کثیر هنرمندان و قدرت آنها در طنازی در اصفهان، برای آن یک مکتب پدید آورد؟

خسرو ثقفیان: نام چنین چیزی مکتب نمیشود، این هنر نیست که بخواهیم آن را با لهجه و عناصری که وجه تمایز ما با بقیه شهرهاست نشان دهیم. ما 7 هنر بیشتر نداریم و از این تعداد خارج نمیشود. سبکها هم چیزی نیست که با نوشتن من و شما به وجود آید بلکه بر اساس روابط اجتماعی و نیازها پدید آمده و یک عده فقط آن را تدوین کردند. مکتب قابل ساختن نیست چیزی است مانند علم روی چارچوبهای آن بحث شده و به شیوه اجرایی آن مکتب میگویند.

اصفهان نمیتواند تافته جدابافته باشد، من کسی بودم که برای نخستین بار، در ایران لهجه را وارد صدا و سیمای کشوری کردم اما محدود به خود بود و گذشت، اکنون هنرمندانی که کار میکنند باید توجه کنند مخاطب چقدر از کار راضی است چون در بسیاری مواقع خودمان فکر میکنیم مخاطب این لهجه را دوست دارد، اگر شما اصرار خاصی برای لهجه و تعبیرات اصفهانی داشته باشید بهمرور باعث دلزدگی مخاطب خواهد شد.

اگر هم با هدف احیای لهجه اصفهانی تئاتر و فیلم میسازیم که باید گفت این کار کلاً بهعهده ما نیست بلکه وظیفه اصفهان شناسان و محققین است، وظیفه هنر انتقال احساسات و افکار است و لهجه برای ما مطرح نیست.

تئاتر قابل بخشبندی نیست. متأسفانه ما داریم آن را قسمت میکنیم مثلاً تئاتر کودک، تئاتر خیابانی و غیره؛ تئاتر، تئاتر است و این تقسیمبندیها بهنفع تئاتر نیست حتی سبکهای قدیمی مثل رمانتیک و اگزیستانسیالیسم و غیره هم بهطور خالص با شیوههای خودش وجود ندارد.

آنها با رسیدن به یک ترکیب درست تجربی در سبکها شیوه نو میآفرینند، ما راه را اشتباه میرویم که اصرار داریم مکتب خاصی برای خودمان قائل شویم که بهضرر ما است و ما را از بقیه شهرهای ایران و کشورها جدا میکند.

تسنیم:برای یکدست شدن انواع تئاتر چه باید کرد؟ اینکه نخواهیم برای آن گونههای مختلفی قائل شویم؟

خسرو ثقفیان: بهنظرم مهمترین راهکار این است که انگیزه را در هنرمندان به وجود آوریم، چون این مورد که یکی از مهمترین عوامل ساخت نمایش جذاب و فاخر است اصلاً در هنرمندان وجود ندارد، من خودم آخرین کاری که داشتم متعلق به 6 سال پیش است و اگر کسی از من بپرسد چرا من انگیزه ندارم، میگویم مرا توجیه کن چرا داشته باشم. البته این فقط مادی نیست باید دقت کرد کار جدید من نسبت به کار قبلی چقدر پیشرفت داشته و به تعداد مخاطبین آن افزوده شده ولی اصل مطلب به انگیزه برمیگردد.

من که پیشکسوت تئاتر هستم، بهخاطر سابقه کاری چندسالهام، ریسک نمیکنم، برای همین باید حسابشده کار کنم و عناصر را در اختیار من بگذارند و به ما ایمان کامل داشته باشند تا کارهای باکیفیت بسازیم.

ما در سومین جشنواره تئاتر فجر در سال 63 شرکت و بهترین جوایز آن را از آن خود کردیم، از آن سال تا حالا هیچکس نتوانسته از اصفهان مجدداً از آن جشنواره جایزه دریافت کند، جشنواره کارگری در تهران هم همینطور بود. باید پرسید چهچیز باعث شد که کارگروهی مبنی بر شناخت جوانان آن زمان تشکیل دهیم و کار بسازیم؟! مسلماً انگیزهها فرق کرده و شاید هم از بین رفته است.

به گزارش تسنیم تالار هنر وابسته به سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان در نظر دارد در ابتدای نمایش هر تئاتر، زنگ تئاتر را به صدا در آورد که در اولین برنامه استاد ثقفیان با نواختن زنگ تئاتر نمایش "ناتمام" این طرح را اجرایی کرد.

انتهای پیام/*

مطالب خفن...